Το να δημιουργείς είναι να σκέφτεσαι πιο έντονα. Ρεβερντί Π.

Τρίτη, 12 Νοεμβρίου 2013

Ο μικρός πρίγκιπας

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%BD%CF%84%CE%BF%CF%85%CE%AC%CE%BD_%CE%BD%CF%84%CE%B5_%CE%A3%CE%B1%CE%B9%CE%BD%CF%84-%CE%95%CE%BE%CF%85%CF%80%CE%B5%CF%81%CF%8D










ο μικρός πρίγκιπας ebook

"Ο μικρός πρίγκιπας" του Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ

Το έργο μεταφράστηκε στα ελληνικά από το Στρατή Τσίρκα, ο οποίος χρησιμοποιεί απλή γλώσσα χωρίς περιττές και περίτεχνες φράσεις.
Στη νουβέλα «Ο μικρός πρίγκιπας» η πλοκή και τα θέματα  παρουσιάζονται με στοιχεία παραμυθιού, τα οποία μπλέκονται με χαρακτηριστικά γεγονότα της ζωής του συγγραφέα. Πίσω από αυτόν το φανταστικό κόσμο που πλάθει ο συγγραφέας, κρύβεται ένας μεγάλος προβληματισμός για τον άνθρωπο, τις αξίες, τους στόχους, το ρόλο του στη ζωή και τα συναισθήματά του. Τα θέματα που παρουσιάζει ο συγγραφέας κρύβουν σύμβολα, ενώ ταυτόχρονα αναλαμβάνουν να δώσουν στον αναγνώστη μηνύματα ανθρωπιάς και αξιών ζωής. Όλα αυτά δεν είναι άσχετα με το συγκλονισμό και την αγωνία του συγγραφέα για τις ισορροπίες που διατάραξε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος κατά τη διάρκεια του οποίου γράφτηκε το συγκεκριμένο βιβλίο.


De Saint Exupéry, «Ο μικρός πρίγκιπας και η αλεπού»





(Απ΄το σχολ. βιβλίο ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ σελ.184-189)
Ο μικρόςπρίγκιπας και η αλεπού                          


Το κείμενο είναι απόσπασμα από το μυθιστόρημα Ο μικρός πρίγκιπας (1943).

  • Πρόκειται για  μια φανταστική περιπέτεια που kθυμίζει παραμύθι. Όπως στα παραμύθια έτσι κι εδώ τα ζώα και τα λουλούδια σκέφτονται, αισθάνονται και μιλούν.

  • ένα αλληγορικό κείμενο με ποιητικό ύφος 



Ομοιότητες με παραδοσιακά παραμύθια:

α) προσωποποίηση ζώων και φυτών

β) περιπέτεια και γρήγορος ρυθμός

γ) διάλογος που προωθεί την εξέλιξη της υπόθεσης

δ) υπάρχουν εξωπραγματικά στοιχεία

ε) απλή γλώσσα, ύφος απλό και λιτό

στ) έντονο στοιχείο διδακτισμού.



Διαφορές με παραδοσιακά παραμύθια:

α) το κείμενο είναι μεγάλο ενώ τα παραμύθια συνήθως είναι μικρά

β) τα παραμύθια συνήθως είναι απλοϊκά ενώ αυτό  έχει βαθυστόχαστες και φιλοσοφικές αναλύσεις και διεισδύει στην ανθρώπινη ψυχή

γ) γνωρίζουμε ποιος είναι ο δημιουργός

δ) η αλεπού στα παραμύθια έχει συνήθως αρνητικά χαρακτηριστικά (πονηρή) ενώ εδώ παρουσιάζεται σοφή, ανθρώπινη και στοχαστική,  μεταδίδει υψηλά νοήματα, ανθρωπιστικές αξίες και μας προτρέπει σε ένα διαφορετικό και πιο ουσιαστικό τρόπο ζωής.




ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ  - ΕΝΟΤΗΤΕΣ



1η: Η οδυνηρή διαπίστωση και το ξέσπασμα του μικρού πρίγκιπα.

«Έτυχε … έκλαψε.»:

2η: Η γνωριμία του πρίγκιπα με την αλεπού. – Το ‘ημέρωμα’ της αλεπούς

«Τότε είναι που παρουσιάστηκε η αλεπού. … καθόλου διακοπές.»

3η: Το μυστικό της αλεπούς.

«Έτσι … να το θυμάται.» 




ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ: ΘΕΜΑΤΑ, ΙΔΕΕΣ, ΑΞΙΕΣ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ



Το θέμα του κειμένου

Οι αληθινοί δεσμοί (η γνήσια φιλία) ανάμεσα σε δύο πρόσωπα εντελώς διαφορετικά δημιουργούνται με βάση την ανιδιοτελή αγάπη, που βοηθά τον άνθρωπο να κατανοήσει τον τον κόσμο.





Τα μηνύματα του έργου

Το έργο αυτό απευθύνεται σε παιδιά και σε μεγάλους που δεν έχουν χάσει την αθωότητά τους.

Ο Εξυπερύ το γράφει την εποχή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, προσπαθώντας να δώσει ένα μήνυμα αδελφοσύνης και αγάπης, ενάντια στον φασισμό.

Το μυστικό της αληθινής φιλίας-αγάπης (το μυστικό της αλεπούς) είναι η ανιδιοτέλεια.

Μοναδικό’ είναι ‘ό,τι ημερώνουμε’, δηλαδή ό,τι αγαπάμε και φροντίζουμε, θυσιάζοντας από τον χρόνο μας.

Η αληθινή ευτυχία και η ουσιαστική γνώση θεμελιώνονται στην αγάπη.




Ρόλος της αλεπούς

Η αλεπού έχει το ρόλο της συμβούλου- δασκάλας, είναι αυτή που οδηγεί το μικρό πρίγκιπα βήμα – βήμα στη γνώση της φιλίας ,γνωρίζει την αξία της φιλίας, της συντροφικότητας.
 Η επίδρασή της είναι καταλυτική ,ο μικρός πρίγκιπας μαθαίνει ότι ο πλούτος και το μεγαλείο ενός πλάσματος βρίσκεται στο πώς διαμορφώνει φιλικούς δεσμούς με του άλλους . Έτσι καταβαίνει  ο μικρός πρίγκιπας ότι το τριαντάφυλλό του είναι μοναδικό γιατί είναι αυτό στο οποίο αφιέρωσε χρόνο και αγάπη, στήριξε τις ελπίδες του, το είχε φίλο . Άρα, με οδηγό την αλεπού, η φιλία απαιτεί γνώση, χρόνο και προσπάθεια,  γιατί «δε γνωρίζει κανείς παρά τα πράγματα που ημερώνει».


Η αλεπού και ο μικρός πρίγκιπας είναι  δύο πλάσματα με διαφορετικές συνήθειες και νοοτροπία. Όμως το  ημέρωμα είναι ο μυστικός κωδικός που θα ανοίξει την πόρτα  για να επικοινωνήσουν πλάσματα όσο διαφορετικά και αν είναι, όση απόσταση και αν τους χωρίζει. Άλλωστε οι αποστάσεις και οι διαφορές που χωρίζουν τους ανθρώπους είναι τις πιο πολλές φορές τεχνητές, δημιουργήματα του ανθρώπου που απλώς χρειάζεται μια άλλη ματιά και μια άλλη κοσμοθεωρία για να ξεπεραστούν.


Τι είναι όμως το ημέρωμα;  δημιουργώ δεσμούς, για αυτόν που σε ημερώνει παύεις να είσαι ένας από του πολλούς όμοιους σου, γίνεσαι ένας και μοναδικός. Αν ο πρίγκιπας ημερώσει την αλεπού, αυτή θα βλέπει τον κόσμο διαφορετικά και όλα θα αποκτήσουν νόημα και αξία. Μόνο με το ημέρωμα μπορεί κάποιος να γνωρίσει πραγματικά τον συνάνθρωπο του, να τον πλησιάσει, να τον αγγίξει και να του ανοίξει την καρδιά του χωρίς φόβους, επιφυλάξεις και ψέματα.


Κατανόηση φράσεων του κειμένου

«να δημιουργείς δεσμούς»

Δηλαδή να δημιουργείς φιλίες και ουσιαστικές σχέσεις με τους ανθρώπους.



«δε γνωρίζει κανείς παρά τα πράγματα που ημερώνει»

Η αγάπη ισοδυναμεί με τη γνώση. Γνωρίζουμε σε βάθος κάτι ή κάποιον, μόνο όταν το(ν) αγαπάμε και αφιερώνουμε χρόνο γι αυτόν.



Το «ημέρωμα»



«Είναι κάτι που παραμελήθηκε πολύ… κι εγώ δε θα είχα καθόλου διακοπές.»( σελ. 185-186)

Σημαίνει να δημιουργείς δεσμούς. Είναι η γνωριμία με κάποιον. Γίνεται με υπομονή, προσήλωση σιωπηλά μέσα σε κατάλληλη ατμόσφαιρα, σταδιακά, τελετουργικά. Όλη αυτή η διαδικασία είναι μια προετοιμασία που έχει στόχο να κάνεις τον άλλο φίλο σου. Αυτός που ημερώνει θα έχει κάποιον να περιμένει, θα προετοιμάζεται γι΄ αυτόν και θα ανακαλύψει την αξία της ευτυχίας .





«Οι άνθρωποι δεν έχουν πια καιρό να γνωρίσουν τίποτα. Τ’ αγοράζουν όλα έτοιμα στα εμπορικά. Καθώς όμως δεν υπάρχουν εμπορικά που πουλάνε φίλους, οι άνθρωποι δεν έχουν πια φίλους.»

Η εμπορευματοποίηση-αλλοτρίωση της ανθρώπινης ζωής και των ανθρώπινων σχέσεων.

Το βάρος πέφτει στα υλικά αγαθά. Όλα γίνονται ‘εμπορεύματα’: πουλιούνται και αγοράζονται.


Σχολιάζει τους ανθρώπους αρνητικά  και ασκεί κριτική λέγοντας ότι δεν έχουν πια φίλους γιατί τους έχουν αντικαταστήσει με πράγματα που αγοράζουν από τα μαγαζιά. Η φιλία όμως δεν αγοράζεται με χρήματα αλλά κατακτιέται με κόπο και προσπάθεια.Οι άνθρωποι δεν έχουν πια το χρόνο και τη διάθεση να ασχοληθούν με  το συναισθηματικό τους κόσμο και τις ψυχικές τους ανάγκες. Τρέχουν συνεχώς βιαστικοί και λαχανιασμένοι.Στην εποχή της ποσοτικοποίησης των πάντων , της εμπορευματοποίησης, του καταναλωτισμού και του εύκολου πλουτισμού οι άνθρωποι τρέχουν, χωρίς να έχουν συνειδητοποιήσει τι ακριβώς κυνηγούν. Πορεύονται  με παγωμένα συναισθήματα και πετρωμένη ψυχή, αναζητώντας φίλους σε ηλεκτρονικά μέσα, στην ουσία όμως κυνηγούν φαντάσματα και είδωλα.


«Αν έρχεσαι όμως όποτε και νά ναι, δε θα ξέρω ποτέ ποια ώρα να φορέσω στην καρδιά μου τα καλά της. Σ’ όλα χρειάζεται κάποια τελετή.»


Μια φιλία χτίζεται σιγά σιγά και με πολλή προσπάθεια.


Ταυτόχρονα όμως χρειάζεται να υπάρχουν και κάποιες ιδιαίτερες στιγμές, που απαιτούν κάποια προετοιμασία πριν τη συνάντηση. Γίνεται με υπομονή, σιωπή, συγκέντρωση και προσήλωση. Με ακρίβεια και συνέπεια, με πραγματική κατάθεση ψυχής. Έτσι θα δημιουργηθεί το κλίμα της προσμονής και αυτός που ημερώνεται θα έχει κάποιον να περιμένει, θα προετοιμάζεται, θα νιώθει το γλυκό συναίσθημα της αναμονής  και θα ανακαλύψει το νόημα της ευτυχίας. Με το ημέρωμα η χαρά διπλασιάζεται και ο πόνος μοιράζεται. τονίζοντας την αξία της και δίνοντας την αίσθηση της τελετής.Το ημέρωμα απαιτεί τελετή: δηλαδή ό,τι κάνει τη μια μέρα να μη μοιάζει με τις άλλες. Η αλεπού λέει ότι όλα πρέπει να γίνονται με ένα τρόπο που θα στοχεύει στην ψυχική απόλαυση και στην πραγματική ευτυχία ώστε η ζωή να αποκτά ένα νόημα, μια ομορφιά.



 «μόνο με την καρδιά βλέπεις καλά. Την ουσία δεν τη βλέπουν τα μάτια.»

Τα μάτια βλέπουν την υλική πραγματικότητα, την επιφάνεια.

Η καρδιά αντιλαμβάνεται, ‘βλέπει’ την ουσία των πραγμάτων. Η αγάπη είναι τα μάτια της ψυχής, αυτό που βλέπει πίσω από την εξωτερική εμφάνιση ,από αυτό που φαίνεται. Την πραγματικότητα μπορούμε να τη γνωρίσουμε με την καρδιά με το συναίσθημα. Έτσι, προβάλλεται η αξία και η δύναμη των αισθημάτων.

Δεν πρέπει λοιπόν ο άνθρωπος να παρασύρεται από ψεύτικες εικόνες αλλά να προσπαθεί να αντιληφθεί με τη δύναμη της καρδιάς την πραγματικότητα γιατί η καρδιά με την αγάπη μπορεί να διακρίνει τι είναι πραγματικό και τι όχι. Ο συγγραφέας μας καλεί να στραφούμε σε όσα  έχουν πραγματική αξία: στην ενασχόληση με τον άνθρωπο και στη συναισθηματική και ψυχική μας υγεία.



ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ



Ο μικρός ήρωας στην αρχή παρουσιάζεται αθώος, άπειρος, ανώριμος.

Στο τέλος, έπειτα από τη γνωριμία με την αλεπού και τη σχέση που αναπτύσσει με το τριαντάφυλλο, γίνεται έμπειρος και ώριμος. Τώρα γνωρίζει πως οι αληθινοί δεσμοί και η αληθινή φιλία στηρίζονται στην αγάπη, την ανιδιοτέλεια και την αυτοθυσία.



Η αλεπού είναι βοηθός και οδηγός του μικρού ήρωα.



ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ



Αφηγηματικοί τρόποι: Χρησιμοποιείται η αλληγορία και ο συμβολισμός. 
Κυρίαρχος αφηγηματικός τρόπος είναι ο διάλογος ,δίνει στην αφήγηση ζωντάνια και παραστατικότητα, θεατρικότητα.
 Ελάχιστες είναι οι περιγραφές. 
Η τεχνική της Αλληγορίας:  Με αυτήν αποκρύπτεται το πραγματικό νόημα του κειμένου, το οποίο υποβάλλεται έμμεσα στους υποψιασμένους αναγνώστες.



Αφήγηση- αφηγητής: 
 Η αφήγηση εξελίσσεται με αρχή –μέση –τέλος,
υπάρχει και αναδρομική αφήγηση (όταν ο πρίγκιπας θυμάται  τα λόγια του τριαντάφυλλου και τις περιποιήσεις που του έκανε.). Ο αφηγητής μας διηγείται τις περιπλανήσεις του μικρού πρίγκιπα , τις συναντήσεις του και τα συμπεράσματά του. Μας μεταφέρει τις σκέψεις και τα συναισθήματά του.
Είναι παντογνώστης , ετεροδιηγητικός.

Γλώσσα – ύφος: Η γλώσσα του κειμένου χαρακτηρίζεται από αφέλεια, χιούμορ και λεπτή ειρωνεία.

Η γλώσσα έχει έντονη ποιητικότητα (ποιητική γραφή )με πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία. Ο λόγος είναι απλός όπως ταιριάζει σε παραμύθι. 
Οι προτάσεις συνδέονται παρατακτικά, όπως στα παραμύθια και στις λαϊκές αφηγήσεις.
 Οι σκέψεις του μικρού πρίγκιπα μεταφέρονται σε ελεύθερο πλάγιο λόγο από τον αφηγητή. 
Το ύφος είναι απλό και ανάλαφρο, παραμυθιακό.






 
Ο μικρός πρίγκιπας σε κόμικς

 Απολαύστε τα παρακάτω τραγούδια για το¨ μικρό πρίγκιπα¨



 










Ο μικρός πρίγκηπας και η αλεπού






1 σχόλιο: