Το να δημιουργείς είναι να σκέφτεσαι πιο έντονα. Ρεβερντί Π.

Πέμπτη, 7 Μαρτίου 2013

A΄ ΣΤΑΣΙΜΟ



ΕΛΕΝΗ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ 1961 Θέατρο Επιδαύρου Α ΚΑΤΣΕΛΗ(37)

https://www.youtube.com/watch?v=Y6LFhtG6esg&index=49&list=PL9A66C9B202FDB7AA
37

Α΄ ΣΤΑΣΙΜΟ : στίχ: 1220-1285


Θέματα:
1). Γνωρίσματα Στασίμου
Στάσιμο (βλ. Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας, Εισαγωγή στην Τραγωδία) : Ανήκει στα λυρικά μέρη της τραγωδίας, αποτελείται από στροφές και αντιστροφές. Δεν υπάρχουν υποκριτές, ούτε διάλογος και εξέλιξη της δράσης. Αντίθετα, υπάρχει: μέλος, όρχηση του Χορού (που δεν μπορούν να εντοπιστούν στο κείμενο), πλούσια εκφραστικά μέσα (π.χ. επίκληση στην αηδόνα, υπερβατό, εικόνες, προσωποποίηση κτλ.) και μια δομή στηριγμένη στο σχήμα «στροφή – αντιστροφή».
Σκηνική παρουσία του Χορού (βλ.σχόλια για Χορό παραπάνω στην Πάροδο, σελ.3-4)
Λειτουργία του Α΄ Στασίμου: Γενικά το Στάσιμο δεν προωθεί την εξέλιξη του δράματος. Αν μελετήσουμε τη σελίδα των Προοργανωτών, θα δούμε ότι είναι κενή η στήλη «Πλοκή». Το συγκεκριμένο πάντως Στάσιμο έχει νοηματική συνάφεια με την τραγωδία μας:
 α. Συνοψίζει τα θέματα φύση και ρόλος των θεών προβάλλοντας παράλληλα την άποψη του Χορού.
 β. Αναφέρεται στη βασική αντίθεση είναι vs φαίνεσθαι (π.χ. ο Χορός στο στίχο 1252 αναρωτιέται αν για το Μενέλαο το ομοίωμα της Ελένης αποτελεί «βραβείο ή αιτία»).
γ. Αναφέρεται στο δόλο και σ’ ό,τι πρόκειται να επακολουθήσει.
Επιπλέον, το Στάσιμο αποτελεί στοιχείο επιβράδυνσης, που εξασφαλίζει τον αναγκαίο χρόνο, ώστε να αλλάξει μάσκα και κοστούμι η Ελένη.

2) 1ο Στροφικό Σύστημα:
Η Α΄ στροφή έχει θρηνητικό χαρακτήρα. Η αναφορά στο πουλί αηδόνα δεν είναι τυχαία. Η αηδόνα είναι σύμβολο πένθους και θρήνου.
Η Α΄ αντιστροφή αποτελεί συμπλήρωμα της στροφής.
Το 1ο στροφικό σύστημα αποτελεί ένα οργανωμένο όλο με στενούς νοηματικούς δεσμούς. Η λογική σειρά των γεγονότων που υποβάλλει είναι: η αρπαγή της Ελένης από τον Πάρη, το είδωλό της προκάλεσε τον Τρωικό πόλεμο, ο πόλεμος γέννησε συμφορές σε Έλληνες, Τρώες και σε πρόσωπα του στενού οικογενειακού τους περιβάλλοντος.

3) 2ο Στροφικό Σύστημα:
Στη Β΄στροφή ο Χορός μιλά για το θείο γενικά, αλλά στη συνέχεια εξειδικεύει τη σκέψη του και μιλά για θεούς των οποίων οι γνώμες πηδούν από δω και από κει και αλλάζουν στο αντίθετο χωρίς καμία λογική. Ο Χορός μιλά για το απρόβλεπτο της επενέργειας του θείου και την απροσδιόριστη επέμβασή του στα ανθρώπινα πράγματα. Υπάρχει όμως και μια άλλη διάσταση. Τονίζει την αβεβαιότητα και τη σύγχυση που επικρατεί στα ανθρώπινα πράγματα.
Στη Β΄αντιστροφή ο Χορός λέει ότι ο Τρωικός πόλεμος και το πρόβλημα με την Ελένη θα μπορούσε να διευθετηθεί με το διάλογο και τις διαπραγματεύσεις. Η άποψη του Χορού αντανακλά τη φιλειρηνική διάθεση και νοοτροπία του Ευριπίδη.

4) Ο ρόλος των θεών: Το θέμα έχει συζητηθεί και στο Β΄ Επεισόδιο. Η επέμβαση του θείου είναι απρόβλεπτη και συμβαίνει εκεί όπου δεν υπήρχε αμφιβολία ότι ο άνθρωπος είναι απόλυτα ασφαλής, όπως στην περίπτωση της Ελένης, η οποία ως κόρη του Δία θα έλεγε κανείς ότι δε θα δυστυχούσε, και όμως θεωρήθηκε άπιστη, άδικη, άθεη. Οι περισσότεροι μελετητές τονίζουν ότι οι στίχοι αυτοί δείχνουν την αμφιβολία του Ευριπίδη, αν όχι τόσο για την ύπαρξη των θεών, όσο για το αλάθητο των ενεργειών τους. 

5) Το θέμα του πολέμου: Η Β΄ αντιστροφή είναι μια έντονη αντιπολεμική κραυγή του Ευριπίδη (βλ. παράλλ.κείμ 2, σελ.91). Κανένας από τους Αθηναίους δεν μπορούσε το 412 να ακούσει αυτά τα λόγια, χωρίς να αναλογιστεί τη δυστυχία της πόλης του. Το μίσος του κατά των πολέμων δεν περιορίζεται στην επιφάνεια, αλλά εισχωρεί βαθύτερα και αναζητά τα βαθύτερα αίτια που γεννούν τους πολέμους και τις καταστροφές που προκαλούν όχι μόνο σε άτομα, αλλά σε ολόκληρους λαούς. Έτσι, παρόλο που στην Ελένη του υπάρχει ένας στίχος, όπου αποδίδονται οι πόλεμοι στους θεούς (στίχ.45), στην ουσία ο ποιητής ακολουθεί την άποψη πως οι ίδιοι οι άνθρωποι έχουν την άμεση ευθύνη για τις πολεμικές συγκρούσεις και τις συμφορές που απορρέουν απ’ αυτές.
 Οι στίχοι αυτοί αναφέρονται στα πρόσφατα συγκλονιστικά γεγονότα στη Σικελία, για τα οποία ο ποιητής θεωρούσε υπεύθυνους τους οπαδούς της φιλοπόλεμης μερίδας, η οποία είχε ενθαρρύνει τους μάντεις στις χρησμολογίες τους για ευνοϊκή έκβαση της εκστρατείας.  


ΠΗΓΗ: www.cleverclass.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου